Θεοφάνης Μαλκίδης
Η «Γαλάζια Πατρίδα» και τα «Σύνορα της Καρδιάς» ως real estate
Τα σωβινιστικά αφηγήματα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και των «Συνόρων της Καρδιάς», χρησιμοποιούνται εδώ και πολύ καιρό από τον Ερντογάν, τους Κεμαλικούς, το στρατιωτικό κατεστημένο και τους δολοφόνους Γκρίζους Λύκους, ως η έκφραση του εθνικιστικού τουρκικού δόγματος, αμφισβητώντας την ελληνική κυριαρχία, προσδοκώντας εδάφη που κάποτε ανήκαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία ή όπου ζουν λαοί τους οποίους η Τουρκία θεωρεί «αδελφούς».
Με τα παραπάνω σχήματα, πιστές αντιγραφές του Ναζιστικού «Ζωτικού Χώρου», υποδηλώνεται η φυλετική, πολιτιστική, ιστορική, συναισθηματική, θρησκευτική, στρατιωτική, πολιτική και οικονομική επιρροή της Τουρκίας στα Βαλκάνια, στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, «σε τρεις ηπείρους και επτά εποχές», «σε όλα τα μέρη όπου ζουν αυτοί που τους βλέπουμε σαν αδέρφια και μας βλέπουν σαν αδέρφια». Τα τελευταία όμως χρόνια και ειδικά στη Θράκη (αλλά και στα νησιά του βορειο-ανατολικού Αιγαίου), τα παραπάνω αναθεωρητικά αφηγήματα, χρησιμοποιούν την οικονομία ως ένα βασικό όπλο.
Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται ραγδαία αύξηση της επισκεψιμότητας Τούρκων στη Θράκη και ειδικότερα στην Αλεξανδρούπολη. Χιλιάδες Τούρκοι επισκέπτες έρχονται κάθε μέρα στην πρωτεύουσα του Έβρου, είτε μεμονωμένα, ή με οργανωμένες εκδρομές, για να κάνουν αγορές, καθώς η ακρίβεια και ο υψηλός (πολεμικής περιόδου θα μπορούσε να ονομαστεί ) πληθωρισμός στην Τουρκία, έχουν καταστήσει πολλά προϊόντα (τρόφιμα, λάδι, τυριά, ηλεκτρικά-ηλεκτρονικά είδη κ.ά.) φθηνότερα στην Ελλάδα. Επιπλέον η υποτίμηση της τουρκικής λίρας έναντι του ευρώ κάνει τις τιμές στην Ελλάδα ακόμη πιο ελκυστικές, ειδικά για όσους έχουν πρόσβαση σε συνάλλαγμα, είτε έχουν εισοδήματα σε ευρώ/δολάρια, είτε ζουν στην ευρωπαϊκή πλευρά της Τουρκίας, οπότε, η Αλεξανδρούπολη λειτουργεί λίγο –πολύ ως ένα μεγάλο «Super Market» για τους Τούρκους, οι οποίοι έχουν αλλάξει τη φυσιογνωμία της περιοχής.
Ο τουρκικός εθνικισμός του real estate
Εκεί όμως που οι Τούρκοι δείχνουν μεγάλο ενδιαφέρον είναι ο τομέας των ακινήτων μέσω του προγράμματος της Golden visa.
Το πρόγραμμα παρέχει σε πολίτες τρίτων χωρών (εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης) τη δυνατότητα να αποκτήσουν κυρίως μέσω της επένδυσης σε ακίνητα, πενταετή άδεια διαμονής στην Ελλάδα, με δικαίωμα ανανέωσης. Έτσι η απόκτηση της Golden Visa είναι ελκυστική για τους Τούρκους, αφού επιτρέπει την ελεύθερη μετακίνηση σε όλες τις χώρες της Ζώνης Σένγκεν (27 χώρες), παρέχει μόνιμη βάση εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προσφέροντας ασφάλεια και σταθερότητα, ενώ μετά από επτά χρόνια νόμιμης διαμονής, έχει δικαίωμα να αιτηθεί την ελληνική υπηκοότητα.
Έτσι οι Τούρκοι με την αγορά ακινήτου αξίας τουλάχιστον 250.000 ευρώ για τις περισσότερες περιοχές της Ελλάδας, συμπεριλαμβανομένης της Αλεξανδρούπολης και της Θράκης και 800.000 ευρώ για τις περιοχές υψηλής ζήτησης (π.χ., Κεντρικός, Βόρειος και Νότιος Τομέας Αθηνών, Μύκονος, Σαντορίνη, Θεσσαλονίκη), αποκτά δεκάδες προνόμια.
Ενώ το πρόγραμμα είναι γενικώς ανοιχτό, ορισμένες περιοχές της Ελλάδας υπόκεινται σε ορισμένες ειδικές ρυθμίσεις λόγω της θέσης τους ως παραμεθόριες και εθνικά ευαίσθητες ζώνες. Σε αυτές (νησιά του βορειοανατολικού Αιγαίου, Δωδεκάνησα, Θράκη), οι πολίτες χωρών που δεν ανήκουν στην Ε.Ε., όπως η Τουρκία, πρέπει να λάβουν ειδική άδεια. Αυτή η διαδικασία είναι χρονοβόρα και δεν είναι εγγυημένη η έγκριση, γεγονός που περιπλέκει την άμεση αγορά ακινήτων από Τούρκους πολίτες στην Αλεξανδρούπολη.
Ωστόσο οι Τούρκοι συχνά παρακάμπτουν αυτόν τον περιορισμό, αφού οι ιδιοκτησιακές αλλαγές γίνονται συχνά στο όνομα εταιρειών όπου ως ιδιοκτήτες φέρονται πρόσωπα με ευρωπαϊκά διαβατήρια ή μέσω βουλγαρικών και γερμανικών εταιρειών ή μέσω ξένων funds και off shore ιδιοκτησίας τουρκικής καταγωγής πολιτών. Εξάλλου με τις αλλαγές το 2011 στο προηγούμενο αυστηρό καθεστώς, επιτρέπεται η πώληση ακινήτων σε παραμεθόριες ή και αμυντικές περιοχές σε νομικά πρόσωπα, με μόνη προϋπόθεση τον έλεγχο της έδρας των εταιρειών και όχι τον έλεγχο της ιθαγένειας ή της εθνικότητας των φυσικών προσώπων που τις ελέγχουν.
Έτσι τα ακίνητα μεταπωλούνται με κριτήριο την έδρα της εκάστοτε εταιρείας, όταν αποτελεί κοινό μυστικό η ευκολία ίδρυσης εταιρειών σε κράτη όπως η Βουλγαρία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Υπουργείου Μετανάστευσης και σύμφωνα με την ετήσια έρευνα (2025) διεθνούς κτηματομεσιτικού δικτύου για τη χώρα μας, οι Τούρκοι αποτελούν την εθνικότητα με τη μεγαλύτερη παρουσία στην αγορά ακινήτων. Και εδώ υπάρχει ακόμη ένα ενδιαφέρον ποιοτικό σημείο, πέραν του ποσοτικού: όπως αναφέρει η έρευνα, οι Τούρκοι έχουν διαφορετικές στρατηγικές , σε σχέση με αυτές που ακολουθούν π.χ οι Ισραηλινοί οι οποίοι είναι και αυτοί πολύ ψηλά στις αγορές ακινήτων: «Οι Ισραηλινοί, δραστηριοποιούνται στην αγορά για καθαρά επενδυτικούς λόγους. Δηλαδή αγοράζουν, πουλάνε, μεταπωλούν, κατασκευάζουν. Έχουν σε αρκετές περιπτώσεις και ακίνητα που χρησιμοποιούν ως δεύτερη κατοικία, αλλά ο βασικός στόχος τους παραμένει επενδυτικός». Από την άλλη, οι Τούρκοι, δεν ακολουθούν αποκλειστικά το επενδυτικό μοντέλο: «Έρχονται είτε για να αποκτήσουν Golden Visa είτε επειδή θέλουν να ζήσουν καλύτερα. Σύμφωνα με τα στοιχεία για το 2025, το 57% των αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο μόνιμης εγκατάστασης στη χώρα μας, ενώ το 18% δηλώνει θετικό σε μια τέτοια προοπτική, κάτι που δείχνει πως, για αρκετούς, η Golden Visa είναι κάτι περισσότερο από μια επενδυτική επιλογή…..»
Επιπλέον για τη Θράκη η αγορά εγκαταλελειμμένων κατοικιών στους υπό δημογραφική κατάρρευση οικισμούς π.χ., του Έβρου σε πολύ χαμηλές τιμές (10.000-20.000 ευρώ) και η αγορά τουριστικών και επενδυτικών ακινήτων στην παραθαλάσσια ζώνη της Αλεξανδρούπολης, είναι δείγματα για το γεγονός ότι η αγορά στην περιοχή είναι κάτι παραπάνω από επενδυτική επιλογή…..
Επίσης, πάντα από Τούρκους, γίνονται απόπειρες εξαγοράς ξενοδοχείων, οι οποίες ανεστάλησαν την τελευταία στιγμή, αλλά συνεχίζουν να εμφανίζονταν ως βασικοί υποψήφιοι αγοραστές και μάλιστα σε ακίνητα σε πλειστηριασμό. Ακόμη, παρατηρείται κινητικότητα για αγορά διαμερισμάτων (για εκμετάλλευση μέσω βραχυχρόνιας μίσθωσης-Airbnb), παραδοσιακών οικημάτων, καθώς και εστιατορίων, κ.ά., παρότι απαγορεύεται η επινοικίαση με ποινή την διακοπή της Golden visa και πρόστιμο 50.000 ευρώ.
Παράλληλα με τα ακίνητα, οι Τούρκοι οι οποίοι από «τουρίστες» έχουν μεταμορφωθεί σε μικρό χρονικό διάστημα σε «επενδυτές» προχωρούν στην ίδρυση εταιρειών, κυρίως στους τομείς των υπηρεσιών υγείας με τη ίδρυση πολυϊατρείων, ιατρικών εργαστηρίων, μονάδων φυσικοθεραπείας και αισθητικής, καθώς και του εμπορίου με μεγάλο εύρος δραστηριοτήτων. Επ΄αυτού υπάρχουν αναφορές από τοπικούς επιχειρηματίες ότι οι τουρκικές εταιρείες επιτυγχάνουν ιδιαίτερα χαμηλές τιμές, ενδεχομένως και με τουρκική κρατική «ενίσχυση», που είναι κάτω του κόστους, δημιουργώντας έτσι ανταγωνισμό που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί. Επιπλέον, οι Τούρκοι επιλέγουν και άλλες μορφές επένδυσης για να λάβουν την Golden Visa, με μεταφορά κεφαλαίου ύψους 400.000 ευρώ , με αγορά μετοχών ή ομολόγων ύψους 800.000 ευρώ και επένδυση ύψους 400.000 ευρώ σε επιχείρηση με σκοπό την αγορά μετοχών ή αύξηση κεφαλαίου.
Οι προκλήσεις
Σύμφωνα με τα στοιχεία των αρμοδίων υπουργείων, οι Τούρκοι υπολογίζεται ότι αγοράζουν περισσότερα από 1.000 ακίνητα ετησίως στην Ελλάδα και παρότι υπήρξε αύξηση του ελάχιστου ορίου επένδυσης, οι αγορές αυξάνονται με γεωμετρική πρόοδο.
Τον Ιανουάριο του 2021 οι Τούρκοι ήταν μόλις 525, το 6,5% δηλαδή επί συνόλου 7.264 μόνιμων επενδυτών με αρχικές άδειες διαμονής Golden Visa και έως το 2023, από τις 14.875 αιτήσεις για αγορές ακινήτων στο πλαίσιο του προγράμματος, οι Τούρκοι υπέβαλαν 1.432 αιτήσεις.
Τον Ιανουάριο όμως του 2026 οι Τούρκοι με αρχικές άδειες διαμονής μόνιμου επενδυτή ήταν 1.367, το 10,4% σε σύνολο 11.220 επενδυτών και είναι οι δεύτεροι στον κατάλογο των δέκα κορυφαίων εθνικοτήτων. Κατέγραψαν δηλαδή αύξηση της τάξεως του 260% μέσα σε λίγα χρόνια, ενώ εάν συνυπολογιστούν και οι 1.934 αιτήσεις από την Τουρκία, που εκκρεμούν, οι οποίες αν γίνουν δεκτές, θα σηματοδοτήσουν μία αύξηση της τάξεως άνω του 500%, με τον συνολικό αριθμό να προσεγγίζει τους 2.300-2.400.
Είναι προφανές, παρά τα όσα λέγονται και γράφονται, ότι η οικονομική διείσδυση αποτελεί ένα από τα βασικά εργαλεία της Τουρκίας για την προώθηση των ευρύτερων γεωπολιτικών και αναθεωρητικών επιδιώξεών της. Η οικονομία, ο τουρισμός, οι επενδύσεις, χρησιμοποιούνται για τα προφανή οφέλη, αλλά και ως «soft power» και μοχλός επιρροής για την επίτευξη ηγεμονίας.
Η οικονομική διείσδυση συνδυάζεται συχνά με την διπλωματία, ενισχύοντας την αίσθηση της κοινής ιστορίας και του κοινού οικονομικού χώρου. Οι επενδύσεις επιτρέπoυν στην Τουρκία να χρηματοδοτεί και να υποστηρίζει ενέργειες και μονομερείς κινήσεις ή να προσθέτει πίεση, οι οποίες αφορούν άμεσες γεωπολιτικές επιδιώξεις.
Εν τέλει η τουρκική οικονομική παρουσία, στοχεύει και υπενθυμίζει την συνεχή πολυποίκιλη παρουσία, την εμπέδωση της αναγκαιότητας του τουρκικού ρόλου και στην οικονομία…..
