Στις 17 Μαΐου 2025, έφυγε από τη ζωή η Γιαννούλα Λαζαρίδου Βασιλείου, 88 ετών, η εμβληματική αυτή δασκάλα του κατεχόμενου Ριζοκαρπάσου. Νοσηλευόταν στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, όπου είχε μεταφερθεί από το Ριζοκάρπασο λόγω προβλημάτων υγείας.
Στις 17 Μαΐου 2025, έφυγε από τη ζωή η Γιαννούλα Λαζαρίδου Βασιλείου, 88 ετών, η εμβληματική αυτή δασκάλα του κατεχόμενου Ριζοκαρπάσου. Νοσηλευόταν στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, όπου είχε μεταφερθεί από το Ριζοκάρπασο λόγω προβλημάτων υγείας.
Μνήμη Γενοκτονίας, <<εκπομπές επί εκπομπών>>, διαδικτυακές εκδηλώσεις, <<αφιερώματα επί αφιερωμάτων>>, τηλεοπτική πασαρέλα <<ειδικών επιστημόνων>> ως παραρτήματα του Μαξίμου και κομματικά υποκαταστήματα και οι πρωταγωνιστές της διεθνοποίησης και αναγνώρισης απόντες και απούσες , σαν να μην υπήρξαν ποτέ !

Γενοκτονία και αναγνώριση, απολογισμός και συνέχεια
Από την ομιλία στην εκδήλωση στο Μουσείο- Ερευνητικό Ινστιτούτο της Γενοκτονίας. Ερεβάν- Αρμενία 19 Μαίου 2025.
Οι σκέψεις που αποτυπώνονται στο κείμενο αποτελούν, μεταξύ των άλλων, τον απολογισμό, της συνεχούς δραστηριότητας στην Ελλάδα και το εξωτερικό για το ζήτημα της Γενοκτονίας.
Οι εξορίες, οι διώξεις, οι σφαγές, τα ολοκαυτώματα, η βαρβαρότητα που υπέστη ο Ελληνισμός από τις ακτές της Ιωνίας μέχρι τα βάθη της Μικράς Ασίας και από τη Θράκη μέχρι τον Πόντο, συνιστά σχεδιασμένη, οργανωμένη, προγραμματισμένη προσπάθεια εξαφάνισης του Ελληνικού έθνους, αποτελεί Γενοκτονία τόσο στον τύπο, όσο και στην ουσία του (χωρίς παραγραφή όσα χρόνια και εάν περάσουν) όρου της σχετικής σύμβασης του ΟΗΕ και του διεθνούς δικαίου.
Σύμβασης και δικαίου που προβλέπουν βαριές κυρώσεις για τους υπεύθυνους και για τους αρνητές, που προβλέπουν επανόρθωση, αποζημίωση, αποκατάσταση των θυμάτων και των απογόνων τους.
«Στεκόμαστε δίπλα στον αγώνα του ποντιακού -και όχι μόνο- ελληνισμού για τη διεθνή αναγνώριση της γενοκτονίας του Πόντου»
Το Κόμμα Δημοκρατικής Ένωσης, τιμώντας τη μνήμη του σπουδαίου Έλληνα και συντρόφου του κουρδικού λαού, Μιχάλη Χαραλαμπίδη, και ανταποκρινόμενο στο δικό του τελευταίο αίτημα προς τους Κούρδους φίλους του, το οποίο εξέφρασε λίγο πριν τον αδόκητο χαμό του, προβαίνει στην ακόλουθη ανακοίνωση, στα πλαίσια της αναγνώρισης της Γενοκτονίας των Ποντίων:
Ένα παλιό ρολόι τσέπης
Σε ένα σκονισμένο σεντούκι, ανορθόδοξα πέταξαν τις στάκτες σου. Ψυχρά, αδιάφορα, ξένος εν μέσω ξένων' ήσουν. Τιμές νεκρών δεν αποδίδουν πια σε τούτα τα χρόνια.
Είμαι πολύ περήφανος. Γεννήθηκα στην Ελλάδα, είμαι πολύ περήφανος Έλληνας. Ο πατέρας μου σιγούρεψε το να μάθω τις ρίζες μου και τι σημαίνει να είσαι Έλληνας. Να το κουβαλάω σε όλη μου τη ζωή. Μεγάλωσα στην Αυστραλία. Στην άλλη άκρη του κόσμου όπου το ποδόσφαιρο δυστυχώς δεν ήταν εξέχον άθλημα. Αλλά ο πατέρας μου μετέφερε την αγάπη για το ποδόσφαιρο από την Ελλάδα στην Αυστραλία.

Η 19 Μαΐου τιμάται ως Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας, μιας από τις πιο σκοτεινές σελίδες του 20ού αιώνα, που σφράγισε τη μοίρα εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων της Ανατολής. Στο πρόσωπο του Θεοφάνη Μαλκίδη συναντά κανείς όχι μόνο έναν καταξιωμένο επιστήμονα και ερευνητή, αλλά και έναν ακούραστο υπερασπιστή της ιστορικής μνήμης.
Παιδί προσφύγων, ο ίδιος κουβαλά μέσα του το τραύμα και την αντοχή των χαμένων πατρίδων και έχει αφιερώσει τη ζωή του στη μελέτη και ανάδειξη των Γενοκτονιών που σημάδεψαν τον 20ό αιώνα, των Ελλήνων, των Αρμενίων και των Ασσυρίων. Με ερευνητική προσήλωση, διεθνή παρουσία και ένα έργο μεταφρασμένο σε πλήθος γλωσσών, ο κ. Μαλκίδης δεν καταγράφει απλώς γεγονότα, τα ανασύρει με αξιοπρέπεια από τη σκόνη της λήθης και τα μετατρέπει σε φάρο για τις επόμενες γενιές.
Η μαρτυρία του Θεοφάνη Μαλκίδη δεν είναι απλώς μια ακαδημαϊκή συνεισφορά, είναι μια πράξη ευθύνης. Σε μια εποχή όπου η παραχάραξη της Ιστορίας και η πολιτική σκοπιμότητα επιχειρούν να αποσιωπήσουν τα εγκλήματα του παρελθόντος, η φωνή του αποτελεί υπενθύμιση, ότι χωρίς δικαιοσύνη δεν μπορεί να υπάρξει συμφιλίωση. Η γενοκτονία δεν είναι ένα «εθνικό θέμα», είναι οικουμενικό ζήτημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Στη συνέντευξη που ακολουθεί, μιλά για την ιστορική τεκμηρίωση της γενοκτονίας, τις δυσκολίες διεθνούς αναγνώρισης, τη στάση της Ελλάδας, αλλά και για τον ρόλο που μπορούν να παίξουν οι νέες γενιές στη διατήρηση της αλήθειας.
Με λόγο νηφάλιο αλλά παθιασμένο, ο Θεοφάνης Μαλκίδης μας θυμίζει πως η Μνήμη δεν είναι απλώς καθήκον, είναι πράξη αντίστασης απέναντι στη λήθη και την αδικία.
Θεοφάνης Μαλκίδης
Γενοκτονία, Γυναικοκτονία και Παιδοκτονία
Ποτέ άλλοτε στην παγκόσμια ιστορία δεν σημειώθηκαν τρία μαζικά εγκλήματα σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα και από τους ίδιους θύτες. Οι Έλληνες, οι Αρμένιοι, οι Ασσύριοι, υπέστησαν Γενοκτονία από τους Νεότουρκους και τους Κεμαλικούς, οι οποίοι δολοφόνησαν, βίασαν, εξανδραπόδισαν και τελικώς εκδίωξαν από τις εστίες τους, τους ιστορικούς αυτόχθονες λαούς, λεηλατώντας και καταστρέφοντας, ταυτοχρόνως, τον πολιτισμό τους.
Η γενοκτονία των Ελλήνων
Του Γιάννη Χ. Κουριαννίδη(*)
Ο αφανισμός της ακμάζουσας ελληνικής μειονότητας της Κωνσταντινούπολης, τον Σεπτέμβριο του 1955, και στη συνέχεια των Ελλήνων της Ίμβρου και της Τενέδου, είναι ενταγμένος στο ευρύτερο πλαίσιο της γενοκτονίας του Ελληνισμού της Ανατολής, που δεν σταμάτησε ποτέ και που συνεχίζεται ακόμη και σήμερα, με την προσπάθεια του ολοκληρωτικού αφανισμού των ιδιαίτερων πολιτισμικών στοιχείων γηγενών ελληνικών πληθυσμών, σε όλη την επικράτεια του σύγχρονου τουρκικού κράτους.
Σε περιόδους κρίσεων, οι γενοκτονικές πρακτικές και μέθοδοι ήταν απροκάλυπτα ωμές και αποσκοπούσαν στη φυσική εξόντωση των Ελλήνων. Πολλά χρόνια πριν αλλά και κατά τη διάρκεια της Μικρασιατικής εκστρατείας, η βιολογική εξόντωση εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων στον Πόντο και στην υπόλοιπη Μικρασία, αλλά και στην Ανατολική Θράκη, σχεδόν εξαφάνισε την ελληνική παρουσία στα μέρη αυτά.
Σήμερα, το ταυτοτικό κίνημα που αναπτύσσεται στις πατρογονικές εστίες του Ελληνισμού της Ανατολής οδηγεί την Τουρκία σε άλλες πρακτικές, αφού είναι και σχετικά δύσκολο γι᾽ αυτήν να κάνει τα ίδια, σε ένα περιβάλλον όπου υποτίθεται πως τα ανθρώπινα δικαιώματα διασφαλίζονται με διεθνείς συνθήκες. Η γενοκτονία εφαρμόζεται πλέον με μεθόδους που αποσκοπούν στην αποεθνικοποίηση των πληθυσμών αυτών. Και αν ο όρος «γενοκτονία» ακούγεται ίσως υπερβολικός στις μέρες μας, θα ήταν χρήσιμο να ακούσουμε πώς ακριβώς τον προσδιόριζε ένας από τους κατ᾽ εξοχήν ιστορικούς μελετητές του εβραϊκού ολοκαυτώματος, ο Yehuda Bauer, το 1984:
«Γενοκτονία είναι η σχεδιαζόμενη καταστροφή, όπως αυτή συνετελέσθη από τα μέσα ήδη του δέκατου ένατου αιώνα, μιας φυλετικής, εθνικής ή εθνοτικής ομάδας, με τους ακόλουθους τρόπους:
(α) επιλεκτική μαζική δολοφονία της ελίτ ή τμημάτων του πληθυσμού,
(β) εξάλειψη του εθνικού (φυλετικού, εθνοτικού) πολιτισμού και της θρησκευτικής ζωής με αφετηρία την πρόθεση “απεθνικοποίησης”,
(γ) υποδούλωση, με την ίδια ακριβώς πρόθεση,
(δ) καταστροφή της εθνικής (φυλετικής, εθνοτικής) οικονομικής ζωής, με την ίδια πρόθεση,
(ε) βιολογικό αποδεκατισμό μιας πληθυσμιακής ομάδας με απαγωγές παιδιών, ή την παρεμπόδιση μιας φυσιολογικής οικογενειακής ζωής, με την ίδια πρόθεση».
Αντιλαμβάνεται εύκολα κάποιος ότι στο σημερινό τουρκικό κράτος, όπου μάλιστα κυριαρχεί η ισλαμική κουλτούρα, εφαρμόζονται οι περισσότερες από τις παραπάνω μεθόδους, που αποσκοπούν στην ομογενοποίηση των μειονοτικών ομάδων της τουρκικής επικράτειας με την επιβολή του τουρκισμού.
Όπως επισημαίνει χαρακτηριστικά ο Θεοφάνης Μαλκίδης στο έργο του «Η Γενοκτονία των Ελλήνων – Ύβρις, Άτις, Νέμεσις, Τίσις(**)» (εκδ. περιοδικού «Ενδοχώρα»):
Θεοφάνης Μαλκίδης
Η έννοια «γενοκτονία», από τις ελληνικές λέξεις γένος και κτείνω (φονεύω) εκφράζεται για πρώτη φορά το 1944 από τον διασωθέντα του Ολοκαυτώματος Ραφαήλ Λέμκιν , ο οποίος για να στηρίξει τα επιχειρήματά του αναφέρθηκε και στη μαζική εξόντωση των Ελλήνων και των Αρμενίων. Η Γενοκτονία αποτέλεσε και το κύριο όρο στο κατηγορητήριο για τη Δίκη της Νυρεμβέργης, όπου καταδικάστηκαν οι Ναζί.
Θεοφάνης Μαλκίδης *
Η Γενοκτονία και η αναγνώριση, ο απολογισμός και η συνέχεια του αγώνα για την αλήθεια
Από την ομιλία στην εκδήλωση που οργάνωσε το Μουσείο και το Ινστιτούτο Γενοκτονίας. Ερεβάν, Αρμενία, 19 Μαΐου 2025.
Οι σκέψεις οι οποίες αποτυπώνονται στη συνέχεια αποτελούν, μεταξύ των άλλων, τον απολογισμό, της συνεχούς δραστηριότητας στην Ελλάδα και το εξωτερικό για το ζήτημα της Γενοκτονίας. Οι εξορίες, οι διώξεις, οι σφαγές, η βαρβαρότητα που υπέστη ο Ελληνισμός από τις ακτές της Ιωνίας μέχρι την Καππαδοκία και από τη Θράκη μέχρι τον Πόντο, συνιστά σχεδιασμένη, οργανωμένη, προγραμματισμένη προσπάθεια εξαφάνισης του Ελληνικού έθνους, αποτελεί Γενοκτονία τόσο στον τύπο, όσο και στην ουσία του (χωρίς παραγραφή όσα χρόνια και εάν περάσουν) όρου της σχετικής σύμβασης του ΟΗΕ και του διεθνούς δικαίου. Σύμβασης και δικαίου που χωρίς προβλέπουν κυρώσεις για τους υπεύθυνους και για τους αρνητές, χωρίς να υπάρχει παραγραφή, που προβλέπουν επανόρθωση, αποζημίωση, αποκατάσταση των θυμάτων και των απογόνων τους.
Για τη δολοφονία, για το μαζικό έγκλημα, για τη Γενοκτονία ενός εκατομμυρίου Ελληνίδων και Ελλήνων μέχρι σήμερα δεν έχει αποδοθεί δικαιοσύνη και ως ατιμώρητη πράξη επαναλήφθηκε από την Ίμβρο, την Τένεδο, την Κωνσταντινούπολη και την Κύπρο, μέχρι το Δίστομο και τα Καλάβρυτα.
Οι λόγοι της μη εφαρμογής της δικαιοσύνης, της διαχρονικής ατιμωρησίας, της διαφυγής των εγκληματιών και της άρνησης της Τουρκίας, που προκαλούν και επαναλαμβάνουν τη Γενοκτονία, ήταν και παραμένουν πολλοί:
Πρώτος (και ίσως για πολλούς και ο πιο βασικός ) :
Η Ελλάδα σιώπησε για δεκάδες χρόνια, αρνούμενη να προωθήσει την αναγνώριση της Γενοκτονίας, υπονομεύοντας κάθε σχετική προσπάθεια, υιοθετώντας «το δόγμα της ακεραιότητας της Τουρκίας», «της συνοχής του ΝΑΤΟ», «της υποχώρησης έναντι του πειρατή εξ΄ ανατολών», που παριστάνει το κράτος. Κανένας, δυστυχώς, θεσμός της Ελληνικής Δημοκρατίας δεν ακολούθησε το παράδειγμα άλλων κρατών, όπως για παράδειγμα η Αρμενία, που υπέστησαν το ίδιο Ολοκαύτωμα και με πολιτικές αποσιώπησης επέβαλλε τη λήθη, την άρνηση. Πολιτικές οι οποίες εξελίχτηκαν στην Ύβρη με την πρόταση για Νόμπελ ειρήνης στο Μουσταφά Κεμάλ, στον εθνομηδενισμό του «συνωστισμού στη Σμύρνη», στην άρνηση της Γενοκτονίας από Υπουργούς και Βουλευτές, στις καταθέσεις στεφάνων στο μαυσωλείο του δάσκαλου του Χίτλερ Μουσταφά Κεμάλ και πολλά άλλα…..
Δεύτερος λόγος ήταν η στάση της Τουρκίας:
Το τουρκικό κράτος λειτουργώντας ως παραστρατιωτικός και παρακρατικός μηχανισμός, χρηματοδοτεί και ενισχύει κάθε προσπάθεια εξαφάνισης της Γενοκτονίας, διαστρεβλώνοντας την αλήθεια, αρνούμενη την ευθύνη της, απειλώντας και δυστυχώς δολοφονώντας κάθε φωνή που αναδεικνύει το μαζικό έγκλημα (φυλακίσεις ακτιβιστών, δολοφονίες του δημοσιογράφου Χράντ Ντινκ, του πάστορα της Σάντας Μαρία στην Τραπεζούντα Αντρέα Σαντόρο κ.ά) .
Και τρίτος λόγος, αλλά και όχι τελευταίος, αφού λόγω χώρου περιοριζόμαστε μόνο στους βασικούς, αποτέλεσε η υποκριτική στάση αλλά και στάση σιωπής της λεγόμενης «διεθνούς κοινότητας».
Στάση η οποία ξεκινώντας από τις σφαγές από τους Νεότουρκους, μέχρι το αποκορύφωμα της Γενοκτονίας από τους Κεμαλικούς στον Πόντο το 1919 και στην προκυμαία της Σμύρνης το 1922 και συνεχίζοντας μέχρι σήμερα, αδυνατεί να ακολουθήσει παραδείγματα παραδοχής του εγκλήματος (π.χ. η πράξη του Βίλυ Μπραντ για την ευθύνη της Γερμανίας, τα συγκλονιστικά στοιχεία απόδειξης τέλεσης της Γενοκτονίας (π.χ Χόρτον και Μοργκεντάου). Έτσι με αυτόν τον τρόπο επιλέγει να νομιμοποιεί, να «ξεπλένει» την Τουρκία.
Στην παραπάνω επιλογή, πράξη, τακτική, της αδιάφορης και απούσας Αθήνας, της ένοχης Άγκυρας, της διεθνούς κοινότητας των στυγνών συμφερόντων, ήρθε η αντίδραση, το καθήκον, η υποχρέωση, το χρέος μνήμης και αποκατάστασης της αλήθειας και της ιστορίας, η αναγκαιότητα της αναγνώρισης.
Από τις πρώτες συναντήσεις στις κοινότητες των προσφύγων στη Μακεδονία και την Αθήνα, από τις πρώτες εκδόσεις για τη Γενοκτονία, μέχρι τη ψήφιση από τη Βουλή των Ελλήνων του νόμου για την ημέρα μνήμης της Γενοκτονίας, ο αγώνας είχε πολλά εμπόδια, θλίψεις, δοκιμασίες, απώλειες και επώδυνες στιγμές. Οι ίδιες δυσκολίες εμφανίστηκαν και συνεχίζουν να υφίστανται, αλλά πλέον το ζήτημα της Γενοκτονίας έχει πάρει την οδό της ιστορικής αποκατάστασης, της δικαιοσύνης, της αναγνώρισης.
Έσχατο αλλά όχι τελευταίο: το παραπάνω κείμενο αφιερώνεται στους πρόσφυγες και τους επιζώντες από τη Γενοκτονία, αφιερώνεται στους Έλληνες και τους Φιλέλληνες οι οποίοι αγωνίζονται για την αναγνώριση του ατιμώρητου εγκλήματος και συναντηθήκαμε από τον Έβρο μέχρι την Κρήτη και από το Καστελλόριζο μέχρι τα Διαπόντια νησιά, από τη Λευκωσία, την Πάφο, τη Λεμεσό, τη Λάρνακα και την κατοχική γραμμή, μέχρι την Κορυτσά, τη Χιμάρα, τους Αγίους Σαράντα, τους Βουλιαράτες, τη Βόδριστα, το Αργυρόκαστρο και στη Διασπορά: στις ΗΠΑ, στον Καναδά, στη Γερμανία, στην Ελβετία, στη Σουηδία, στη Γαλλία, στην Ιταλία, στην Αρμενία, στη Ρωσία, στη Γεωργία, στην Αυστραλία, ακόμη και στην Τουρκία!
Τέλος, το κείμενο αφιερώνεται στη μνήμη του Μιχάλη Χαραλαμπίδη, του πρωτοπόρου της ανάδειξης της Γενοκτονίας.
Όπως έγραψε στο βιβλίο του «το Ποντιακό Ζήτημα, «η αναφορά στους νεκρούς μας αποτελεί έκφραση σεβασμού προς την ίδια την Ευρώπη και τις αξίες οι οποίες αποτελούν τα θεμέλια της οικοδόμησης της. Οι Νεότουρκοι και οι Κεμαλικοί δεν δολοφονούσαν μόνο τους ανθρώπους, δολοφονούσαν έναν Ευρωπαϊκό και οικουμενικό πολιτισμό…..Η δική μας διανοητική, ηθική και αγωνιστική δέσμευση κρίθηκε, καθορίσθηκε από την αγάπη μας προς τη ζωή, προς τους ανθρώπους. Από την λατρεία της ιδεολογίας της ζωής και την εναντίωσή μας στις ιδεολογίες του θανάτου που αντιπροσωπεύουν ο Κεμαλισμός και ο Ναζισμός. Είναι πολύ το αίμα που χάσαμε τόσο εμείς όσο και οι άλλοι αυτόχθονες λαοί της Μικράς Ασίας. μείς όμως παρ’ όλη αυτήν την απώλεια αίματος αγαπητών μας προσώπων, δεν θέλουμε, δε ζητάμε το αίμα μας πίσω. Δεν επιδιώκουμε την αντεκδίκηση, την ισοπαλία. Τόσο αίμα χάσαμε, τόσο αίμα θέλουμε από εσάς. Εμείς είμαστε απόγονοι αυτών που έπλασαν την περιοχή της Μικράς Ασίας, της Ελλάδας, ως Ζώνη της Ανθρωπότητας όπως την ονόμαζε ο Κικέρων. Εμπνεόμαστε από τις ιδεολογίες της Ζωής και όχι του Θανάτου. Αγαπούμε τους λαούς και τους ανθρώπους που εμπνέονται από τα ίδια μ’ εμάς ιδανικά. Εμείς είμαστε με τη ζωή. Αυτός είναι ο δικός μας ανθρωπιστικός ορίζοντας. Σ’ αυτό δεν θα είμαστε μόνοι. Θα είναι μαζί μας οι Μούσες από τον Όλυμπο έως το Αραράτ...». Ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης ήταν ο πρωτοπόρος διανοούμενος, ο ξεχωριστός πολιτικός, ο ιδιαίτερος άνθρωπος ο οποίος άνοιξε και έδειξε το δρόμο διεκδίκησης, μνήμης και δικαιοσύνης. Ο αγώνας πλέον για την αλήθεια γίνεται και γι΄ αυτόν !
*Ο Θεοφάνης Μαλκίδης είναι διδάκτορας του Παντείου Πανεπιστημίου, μέλος της Διεθνούς Ένωσης Ακαδημαϊκών, η οποία το 2007 αναγνώρισε τη Γενοκτονία των Ελλήνων, των Αρμενίων, των Ασσυρίων. Το ψήφισμα αποτέλεσε τη βάση για την αναγνώριση της Γενοκτονίας από κοινοβούλια, πολιτείες και δήμους σε όλον τον πλανήτη.
Η συνέντευξη στο ραδιοφωνικό σταθμό Maximum Fm