Από τις 14 ως τις 16 Σεπτεμβρίου έλαβε χώρα τριήμερο διεθνές συνέδριο στο κτίριο του Ινστιτούτου Ερευνών της Γενοκτονίας των Αρμενίων με περίπου σαράντα επιστημονικές ανακοινώσεις. Συνδιοργανωτές της συναντήσεως ήταν το Κρατικό Πανεπιστήμιο του Γερεβάν, Το Κρατικό Παιδαγωγικό Πανεπιστήμιο Χατσαντούρ Αμποβιάν του Γερεβάν η Έδρα Ποντιακών Σπουδών του ΑΠΘ, το Πανεπιστήμιο Χαϊγκαζιάν της Βηρυτού. Επίσημος τίτλος του Συνεδρίου ήταν: «Η Σμύρνη στο πλαίσιο των γενοκτονιών των Αρμενίων και των Ελληνορθόδοξων: εξόντωση, εμπρησμός, εκτοπισμοί».
Η πρώτη μέρα του συνεδρίου
Το συνέδριο ξεκίνησε με χαιρετισμούς από τους Harutyun Marutyan, διευθυντή του Αρμενικού Μουσείου-Ινστιτούτου Γενοκτονίας, Κυριάκο Χατζηκυριακίδη της έδρας Ποντιακών Σπουδών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, και Paul Haidostian, πρύτανη του Πανεπιστημίου Χαϊγκαζιάν της Βηρυτού. Ακολούθησε η κεντρική ομιλία του περιώνυμου Albert Kharatyan με θέμα «Η αρμενική αποικία της Σμύρνης από τον 11ο ως το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα», ο οποίος στη συνέχεια τιμήθηκε με το αναμνηστικό μετάλλιο «Henry Morgenthau». Τέλος, τα προκαταρκτικά έκλεισαν με συγκινητικό προσκύνημα στο μνημείο της γενοκτονίας των Αρμενίων.
Ακολούθησαν οι ομιλίες. Λόγω του μεγάλου αριθμού τους, θα περιοριστούμε στην περιγραφή λίγων αλλά κατά εμάς σημαντικών ανακοινώσεων. Η επιλογή μας είναι αναγκαστικά υποκειμενική.
Maya Grigoryan – Η δράση των αρμενικών εκδοτικών οίκων της Σμύρνης στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα.
Kristine Najaryan – Οι διαφωτιστικές δραστηριότητες της Σχολής Mesropyan στη Σμύρνη
Γιώργος Πουλημένος – Αρμένιοι στην προκυμαία της Σμύρνης
Παρουσιάστηκαν πολλά από τα κτήρια αρμενικής ιδιοκτησίας στην προκυμαία της Σμύρνης και δόθηκαν στοιχεία για τους κατόχους τους, τονίζοντας την υπερ-αντιπροσώπευση των Αρμενίων στην προκυμαία σε σχέση με την αναλογία τους στον πληθυσμό. Αξιοσημείωτες ήταν οι σχέσεις με το εξωτερικό των μεγάλων αρμενικών εμπορικών οίκων, κυρίως με την Αγγλία, την Ιταλία, τη Μασσαλία και την Αίγυπτο, οι οποίες αποτελούσαν τον κύριο λόγο του πλουτισμού τους. Επίσης, λόγω της επετείου, προβλήθηκε χάρτης με τη χρονική εξέλιξη της Φωτιάς της Σμύρνης, η οποία ξεκίνησε από την Αρμενική συνοικία. Μετά το πέρας της ομιλίας του, ο Γ. Πουλημένος τιμήθηκε και αυτός με το μετάλλιο «Henry Morgenthau» για το σύνολο του έργου του για τη Σμύρνη.
Ιωσήφ Κασεσιάν – Απόλλων – Αρμενική ομάδα: Ο τελευταίος ποδοσφαιρικός αγώνας στη Σμύρνη, Φεβρουάριος 1922
Khachatur Stepanyan – Οι δραστηριότητες της Αρμενικής Επαναστατικής Ομοσπονδίας (ARF) στη Σμύρνη, 1918-1922
Felix Movsisyan – Η αρμενική εφημερίδα «Arshaluys Araratyan» στη Σμύρνη: Σχετικά με τον Σύλλογο «Hamazgeats»
Mariam Hovsepyan – Το πρόβλημα της διατήρησης της εθνικής εικόνας στο σμυρναϊκό περιοδικό «Ashkhatank» (1910-1915)
Maria Brutyan – Η Σμύρνη το 1922-1923, σύμφωνα με τη σμυρναϊκή ελληνική εφημερίδα «Αμάλθεια» (Ιανουάριος – Αύγουστος 1923).
Η εκλεκτή συνάδελφος έδειξε καλή γνώση των ελληνικών και οικειότητα με την Αμάλθεια, την οποία ερεύνησε στην ψηφιοποιημένη μορφή της Βιβλιοθήκης της Βουλής. Η Αμάλθεια εκδόθηκε για βραχύ διάστημα εκ νέου στην Αθήνα μετά από την καταστροφή της Σμύρνης. Η ερευνήτρια υπογράμμισε τον ρόλο της εφημερίδας εκείνης για ολόκληρο τον μη μουσουλμανικό πληθυσμό της Σμύρνης.
Suzanna Abrahamyan – Η εκδοτική κουλτούρα της Σμύρνης. Ο ρόλος του τύπου στην εξάπλωση της σύγχρονης Αρμενικής γλώσσας
Armine Avanesyan – Αιτιολογήσεις σχετικά με την κατάσταση του εκπατρισμού και των ορφανών στη Σμύρνη στην εφημερίδα «Arevelyan Mamul» (Ανατολικός Τύπος)
Haroutiun Harboian – Άγιος Νικόλαος ο Θαυματουργός, Πατριάρχης της Σμύρνης
Shushan Khachatryan – Ο μεσσίας της Σμύρνης, που προσηλυτίστηκε στο Ισλάμ: ανασκόπηση περί του Sabbatai (Shabtay) Zvi και του «Σαμπατιανσμού»
Η δεύτερη μέρα του συνεδρίου
Dora Sakayan – Ντοκουμέντο ή λογοτεχνικό έργο; Το ημερολόγιο του γιατρού Karapet Hatcherian για την Καταστροφή της Σμύρνης
Η σημαντική γλωσσολόγος που ζει στο Κεμπέκ μας χαιρέτισε με τα πολύ καλά της ελληνικά, μια και είναι γεννημένη και εκπαιδευμένη στη Θεσσαλονίκη. Παρουσίασε τη μαρτυρία του παππού της, του ιατρού Γκαραμπέντ Χατσεριάν, ο οποίος βρισκόταν στη Σμύρνη τις μέρες της κατάκτησης και καταστροφής της πόλης. Το κείμενο δημοσιεύθηκε αρχικά στα πρωτότυπα αρμενικά στον Καναδά και ακολούθησαν πολλές μεταφράσεις σε διάφορες ξένες γλώσσες, μεταξύ των οποίων και τα ελληνικά. Πρόκειται για σπάνια μαρτυρία εκ μέρους ενός πνευματικά καλλιεργημένου πρώην ιατρού του οθωμανικού στρατού και διακρίνεται τόσο για τη μετριοπάθεια όσο και την ακρίβεια της. Στη διάρκεια του συνεδρίου πολλοί ομιλητές την ανέφεραν.
Verjiné Svazlyan – Η Καταστροφή της Σμύρνης και η λαϊκή ιστορική μνήμη
Η σπουδαία εθνολόγος παρουσίασε συμπεράσματα του ογκώδους έργου μιας ολόκληρης ζωής ως ερευνήτρια της μνήμης των Αρμενίων επιζησάντων και προσφύγων που εγκαταστάθηκαν στην πρώην σοβιετική Αρμενία. Επικεντρώθηκε στην περίπτωση των αφηγήσεων των μαρτύρων που ήταν παρόντες στη Σμύρνη τον Σεπτέμβριο 1922, οι οποίοι μπορεί να ήταν τότε ήδη πρόσφυγες από άλλες οθωμανικές περιοχές στην πρωτεύουσα της Ιωνίας. Η προσέγγισή της υιοθέτησε τη μεθοδολογία της προφορικής ιστορίας και το έργο της μπορεί να συγκριθεί με εκείνο του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών.
Inga Avagyan – Τα απομνημονεύματα του George του Merdigyoz σχετικά με τον πατέρα του Garabed και τις σφαγές στη Μικρά Ασία
Marina Mavian – Παλιές οικογενειακές μνήμες από τη Σμύρνη
Armine Vahanyan – Η μέθοδος του ημερολογίου ως εσωτερικός μηχανισμός για να αναλογιστεί κανείς την τρομερή πραγματικότητα (βασισμένο στο ημερολόγιο του γιατρού Γκαραμπέντ Χατσεριάν)
Naira Poghosyan – Αμνοί σε δέρμα λύκου: Η δαιμονοποίηση των Ελλήνων στην τουρκική προπαγάνδα (με παράδειγμα την τηλεοπτική σειρά «Είσαι η πατρίδα μου»)
Η πολλά υποσχόμενη ερευνήτρια ανέλυσε την εικόνα των μη-μουσουλμάνων τις τηλεοπτικές ιστορικές σειρές που παράγονται στη σημερινή Τουρκία και είναι δημοφιλείς όχι μόνο εκεί αλλά και στο εξωτερικό, συμπεριλαμβανόμενης και της Ελλάδας. Με έμμεσους και άμεσους τρόπους το ευρύ κοινό διαμορφώνει μέσω αυτών μια αρνητική εικόνα για τους Ρωμιούς και τους Αρμενίους του τότε και του σήμερα.
Hervé Georgelin – Η κατάκτηση της Σμύρνης από τους Κεμαλιστές (Σεπτέμβριος 1922): στοχοποιώντας και κατηγορώντας πρώτα τους Αρμένιους
Επικεντρώθηκε στο γεγονός ότι υπάρχει πληθώρα αρμενικών πηγών για την καταστροφή της Σμύρνης, οι οποίες δυστυχώς δεν είναι εύκολα προσβάσιμες για τους ερευνητές. Ανέδειξε επίσης το γεγονός ότι το θέμα των διωγμών και θηριωδιών της ύστερης περιόδου της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (Κομιτάτο Ένωση και Πρόοδος και κεμαλικό κίνημα) ήταν ταμπού στα γαλλικά πανεπιστήμια ως την επίσημη αναγνώριση της φύσης της Γενοκτονίας των Αρμενίων (Τον Ιανουάριο 2001). Εν μέρει το ταμπού, το οποίο κατά μία έννοια αποτελεί τη συνέχιση των εγκλημάτων εκείνων, ισχύει ακόμα και σήμερα.
Armen Marukyan – Συγκριτική ανάλυση της Μεγάλης Καταστροφής [Mets Eghern] και της σφαγής του αρμενικού και ελληνικού πληθυσμού της Σμύρνης
Elina Mirzoyan – Τούρκισσες συμμετέχουσες σε διαδηλώσεις σχετικές με την τουρκική μάχη για τη Σμύρνη
Η νέα ιστορικός ανέλυσε την πολιτικοποίηση των γυναικών της Οθωμανικής ελίτ υπέρ του τουρκικού εθνικισμού. Εντυπωσιακό παράδειγμα αποτελεί η Χαλιντέ Εντίμπ, η φλογερή συγγραφέας και έμπιστη του Κεμάλ, η οποία με τα κείμενα και τις ομιλίες της σε μαζικές συγκεντρώσεις στην Κωνσταντινούπολη, κινητοποιούσε τους ακροατές και αναγνώστες και των δύο φύλων. Στο πλούσιο φωτογραφικό υλικό που παρουσιάστηκε εμφανίζονται γυναίκες που θα μπορούσαν να είναι μοντέρνες, σύμφωνα με τα δυτικά κριτήρια, ακόμα και σήμερα.
Θεοφάνης Μαλκίδης – Η Γενοκτονία των Ελλήνων
και η καταστροφή της Σμύρνης
.jpg)
