Γράφει ο Θεοφάνης Μαλκίδης*
Πλησιάζοντας οι ημέρες όπου η συλλογική μας μνήμη θα επαναφέρει τη Γενοκτονία και την καταστροφή του 1919 και πλησιάζοντας οι ημέρες κατά τις οποίες θα μνημονεύσουμε τα θύματα, εν πολλοίς τους προγόνους μας, το ερώτημα συνεχίζει να υπάρχει έναν αιώνα και πλέον μετά το μαζικό έγκλημα: γιατί η Ελλάδα δεν έχει πολιτική για την αναγνώριση της Γενοκτονίας;
️
Θεοφάνης Μαλκίδης*
Οι Γενοκτονίες των Ελλήνων, των Αρμενίων και των Ασσυρίων θα διδάσκονται στα Σχολεία της Νέας Νότιας Ουαλίας Αυστραλίας!
Μία από τις σημαντικές αποστολές μου στον επίπονο μακροχρόνιο, ανιδιοτελή και ιερό αγώνα για την αναγνώριση της Γενοκτονίας που υπέστη ο Ελληνισμός στην περίοδο 1908-1922, ήταν η Αυστραλία. Εκεί ο ακμαίος, δυναμικός, παραγωγικός Ελληνισμός, η Ελληνική Διασπορά που «έρχεται από μακριά», αγωνίζεται, συχνά χωρίς βοήθεια από το «εθνικό κέντρο», για να υπερασπιστεί ιστορία, αλήθεια, δίκαιο και για να αντιμετωπίσει προπαγάνδα, ψέματα και άφθονο χρήμα της Τουρκίας και των συμμάχων της.
Μιλώντας και πράττοντας στην Αυστραλία ( όπως και σε όλον τον κόσμο) για το ζήτημα της Γενοκτονίας βρήκα συνομιλητές, συναγωνιστές, συναθλητές τόσο στις Ελληνίδες και τους Έλληνες, όσο και στην Αρμενική και Ασσυριακή Διασπορά. Και πετύχαμε πολλά, από αναγνωρίσεις από τα ομοσπονδιακά κοινοβούλια της Νότιας Αυστραλίας και Νέας Νότιας Ουαλίας, μέχρι εισαγωγή της Γενοκτονίας των προγόνων μας στη εκπαίδευση της χώρας !
Έτσι μετά τις ΗΠΑ και πιο συγκεκριμένα στη Μασαχουσέτη, στο Μίτσιγκαν, στο Ρόουντ Άιλαντ και την Καλιφόρνια, όπου διδάσκονται οι Γενοκτονίες Ελλήνων, των Αρμενίων και των Ασσυρίων, ανήμερα της επετείου καταστροφής της Σμύρνης το 1922, έγινε δεκτό το αίτημά μας για διδασκαλία των μαζικών εγκλημάτων και στη Νέα Νότια Ουαλία !
Η Κοινή Πρωτοβουλία Δικαιοσύνης Ελλήνων, Αρμενίων, Ασσυρίων πέτυχε τη διδασκαλία του Ολοκαυτώματος των Ελλήνων, Αρμενίων και Ασσυρίων, χαιρετίζοντας ταυτόχρονα την κυκλοφορία από την Αρχή Εκπαιδευτικών Προτύπων της Πολιτείας της Νέας Νότιας Ουαλία, του σχετικού σχολικού εγχειριδίου.
Η διδασκαλία εξασφαλίζει ότι, εκτός από τη Γενοκτονίας, όλοι οι μαθητές της Πολιτείας θα μάθουν επίσης για τις δράσεις των Αυστραλών και Νεοζηλανδών που συμμετείχαν σε ανθρωπιστικές προσπάθειες κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, συμπεριλαμβανομένων των πρωτοβουλιών που έσωσαν τους επιζώντες της Γενοκτονίας των Αρμενίων, Ασσυρίων και Ελλήνων.
Σύμφωνα με το σχολικό εγχειρίδιο, οι εκπαιδευτικοί πρέπει να καθοδηγήσουν τους μαθητές τους μέσα από «σημαντικές ομάδες, άτομα, ιδέες, πεποιθήσεις, πρακτικές και γεγονότα στην Αυστραλία: δημιουργώντας ένα έθνος – από την Ομοσπονδία στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο», που περιλαμβάνει «την πολιτική δράση της Αυστραλίας και την ανθρωπιστική αντίδραση κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου».
Οι Έλληνες, οι Αρμένιοι, οι Ασσύριοι, ενημερώθηκαν για την ιστορική αυτή συμπερίληψη σε επίσημη επιστολή που απέστειλε ο Υπουργός Παιδείας της Πολιτείας Prue Car βουλευτής, μια εβδομάδα πριν από την επίσημη έκδοση του Προγράμματος Σπουδών Ιστορίας.
Η συμπερίληψη έρχεται μετά από πρόταση που υιοθετήθηκε ομόφωνα στο Νομοθετικό Συμβούλιο της Νέας Νότιας Ουαλίας το οποίο ζητούσε την εντολή διδασκαλίας των Γενοκτονιών Ελλήνων, Αρμενίων, Ασσυρίων και Ελληνικών και την ίδρυση σχετικού μουσείου, συνοδευόμενο από επιστολή που υπέγραψαν πάνω από 25 ακαδημαϊκοί που ζητούσαν την ένταξη στο σχετικό Πρόγραμμα Σπουδών.
Από το 2020, η Κοινή Επιτροπή Δικαιοσύνης που αποτελείται από τους κορυφαίους φορείς της Αρμενικής, Ασσυριακής και Ελληνικής κοινότητας στην Αυστραλία βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των προσπαθειών για την επίτευξη της ομοσπονδιακής αναγνώρισης των Γενοκτονιών των Αρμενίων, Ασσυρίων και Ελλήνων.
Μάλιστα ο εκτελεστικός διευθυντής της Αρμενικής Εθνικής Επιτροπής στην Αυστραλία Michael Kolokossian δήλωσε ότι η απόφαση της πολιτείας «είναι η αρχή μιας νέας περιόδου στην επιδίωξη για αναγνώριση γενοκτονίας, όπου η ευαισθητοποίηση και η εκπαίδευση θα διαδραματίσουν καίριο ρόλο. Διασφαλίζοντας ότι οι μελλοντικές γενιές θα μάθουν για τον ανθρωπισμό κατά τη διάρκεια των Γενοκτονιών εξοπλίζουμε επίσης τους μαθητές με τη γνώση για να αντισταθούν στις μελλοντικές θηριωδίες» .
Με τίτλο «Οι νεκροί ζητούν δικαίωση» η μίνι ταινία-μόλις 3΄- του σκηνοθέτη Φώτη Πάσσου κατατίθεται ως φόρος τιμής για την ημέρα μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου, τη 19η Μαΐου.
Τα θύματα της Γενοκτονίας υπολογίζονται σε περισσότερα από 350.000 σε βάθος 10ετίας, από το 1912 έως και τη Μικρασιατική καταστροφή το 1923.
Μέσα σε μόλις 3΄ ο Φώτης Πάσσος καταφέρνει να συμπεριλάβει όλο τον πόνο του θανάτου και του ξεριζωμού, καθώς και την ελπίδα της δικαίωσης.
Η διεθνής αναγνώριση της Γενοκτονίας είναι ένας συνεχής αγώνας που δίνεται σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης . Είναι ένας αγώνας που απαιτεί επίμονη, επίπονη, μεθοδική και συντονισμένη προσπάθεια.
Χαρμόσυνα νέα όμως έρχονται το τελευταίο διάστημα από τον Καναδά, όπου η μια μετά την άλλη πολλές πόλεις έχουν προχωρήσει στην αναγνώριση της Γενοκτονίας των Ποντίων.
Το Μόντρεαλ ήταν η τελευταία στη σειρά καναδική πόλη που προχώρησε στην αναγνώριση της Γενοκτονίας των Ποντίων. Είχε προηγηθεί το Τορόντο, η Οτάβα, το Λασάλ, η Οσάβα, και τα διαμερίσματα του Λαβάλ και του Villeray-Saint Michel-Parc Extension, στην ευρύτερη περιοχή του Μόντρεαλ.
Επιπλέον τα Δημοτικά Συμβούλια των πόλεων Βανκούβερ και Ρεγγίνας ανακήρυξαν, λίγες μέρες πριν από τη φετινή μαύρη επέτειο, την Παρασκευή 19 Μαΐου του 2017 ως Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ποντίων.
Πολιτείες των ΗΠΑ και διεθνείς θεσμοί που έχουν αναγνωρίσει τη Γενοκτονία
Η Διεθνής Ένωση Ακαδημαϊκών για τη Μελέτη των Γενοκτονιών (IAGS, International Association of Genocide Scholars) με βαρυσήμαντο ψήφισμά της στις 15 Δεκεμβρίου 2007 αναγνώρισε τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου. Σε αναγνώριση προχώρησε και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2006.
Τη Γενοκτονία έχουν αναγνωρίσει οι Πολιτείες των ΗΠΑ:
🕯️19η Μαΐου 2026
🕖 19:00
📍 Πλατεία Ηρώων Ακριτών του Πόντου, μνημείο Πόντιου Ακρίτα, Αχαρνές*
Θεοφάνης Μαλκίδης
Αναγνώριση
και Εθνικό Μνημείο Γενοκτονίας
Ομιλία στην εκδήλωση για τη Γενοκτονία, εκδήλωση την
οποία οργάνωσαν τα Ελληνικά Εκπαιδευτήρια «Αθηνά»,
σε συνεργασία με την Ομοσπονδία
Ελληνοαμερικανικών Οργανώσεων Ιλινόις « Η ΕΝΩΣΗ»,
των τμημάτων των Μεσοδυτικών Πολιτειών της Παναρκαδικής
Ομοσπονδίας Αμερικής, του Ποντιακού Συλλόγου Σικάγο
«Ο ΞΕΝΙΤΕΑΣ», του Ελληνικού Πολιτιστικού Συλλόγου
Σικάγο και του Συλλόγου Ελλήνων Εκπαιδευτικών Ιλλινόις .
Σικάγο 17 Μαΐου 2026.
Έχουν
περάσει πάνω από εκατό χρόνια από
την πρώτη Γενοκτονία του 20ου αιώνα και όμως ακόμη και σήμερα κράτη,
θεσμοί, πολιτικοί, δημοσιογράφοι, ακαδημαϊκοί σιωπούν και αρνούνται το έγκλημα. Η Γενοκτονία εναντίον του Ελληνισμού που
ζούσε στο οθωμανικό κράτος, το
προσχεδιασμένο, οργανωμένο και συστηματικό έγκλημα εναντίον του Ελληνικού
έθνους έχει πολλές όψεις και αφορά τη μνήμη των θυμάτων, τους διασωθέντες και
τους απογόνους δολοφονημένων, τη
Ελληνική Δημοκρατία, την Τουρκία και τη διεθνή κοινότητα. Το Ελληνικό
έθνος, από το 1908 έως 1924,
υπέστη τη βαρβαρότητα των κρατικών και παρακρατικών μηχανισμών των Νεότουρκων
και εν τέλει του Μουσταφά Κεμάλ, οι οποίοι
αφαίρεσαν τη ζωή πάνω από ένα εκατομμύριο Ελλήνων και προσφυγοποίησαν
πάνω από ενάμιση.
Θεοφάνης Μαλκίδης
Η 19η Μαΐου, η αναγνώριση της Γενοκτονίας και ο αγώνας του αείμνηστου Μιχάλη Χαραλαμπίδη
Ο Μουσταφά Κεμάλ, ο δάσκαλος σύμφωνα με τη δήλωση του μαθητή Χίτλερ, έφτασε στη Σαμψούντα του Πόντου την 19η Μαΐου 1919 για να συνεχίσει τη Γενοκτονία εναντίον του Ελληνισμού. Γενοκτονία η οποία είχε ξεκινήσει το 1908 από τους Νεότουρκους στη Μικρά Ασία, στον Πόντο και τη Θράκη και ολοκληρώθηκε το 1922 με την καταστροφή στη Σμύρνη.
Από την ομιλία στην εκδήλωση για τη Γενοκτονία. Σικάγο Μάιος 2026
«Μετά πολλά έτη ενός συστηματικά μελετημένου και κλιμακούμενου αγώνα πετύχαμε αυτό που θεωρήθηκε ανέφικτο και ουτοπία. Την αναγνώριση του μεγάλου ποντιακού δράματος και την καθιέρωση της 19ης Mαΐου ως Ημέρας Μνήμης του Ποντιακού Ολοκαυτώματος. Πετύχαμε να καλύψουμε απαράδεκτες, ηθικά και πολιτικά, ολιγωρίες δεκαετιών. Η σημασία όμως της 19ης Mαΐου είναι μεγαλύτερη όσον αφορά την συμβολή και την επίδρασή της στο μέλλον της ιστορικής μας περιοχής. Είναι η μνήμη ως μέλλον, ως σύγχρονη δυναμική.
Η συμβολή μάλιστα της 19ης Mαΐου υπερβαίνει τα εθνικά σύνορα και τους εθνικούς συμβoλισμούς. Η 19η Mαΐου αναδεικνύεται ως σύμβολο του αγώνα όλων των λαών της Μικράς Ασίας, της Ανατολίας, της Μεσοποταμίας ενάντια στη ρατσιστική βία και ιδεολογία του Κεμαλισμού».
Τα παραπάνω έγραφε ο αείμνηστος πρωτεργάτης της ανάδειξης της Γενοκτονίας Μιχάλης Χαραλαμπίδης, αυτά επεσήμανε για το μαζικό έγκλημα εναντίον του Ελληνισμού και για τον αγώνα του για την επίλυση του τουρκικού προβλήματος.
Η έννοια «γενοκτονία», από τον ελληνικό όρο «γένος» και το λατινικό «cide», εκφράζεται το 1944 από τον διασωθέντα του Ολοκαυτώματος καθηγητή του Yale, Ραφαήλ Λέμκιν. O Λέμκιν για να στηρίξει τα επιχειρήματά του αναφέρθηκε στην εξόντωση των Ελλήνων και των Αρμενίων από τους Τούρκους, εξόντωση η οποία είχε απασχολήσει τις Μεγάλες Δυνάμεις κατά τη διάρκειά τέλεσής της, αλλά τα συμφέροντα και οι αλλαγές που συντελέστηκαν οδήγησαν στην αποσιώπησή της.
Η Γενοκτονία
Το σχέδιο σύμβασης για τη Γενοκτονία που επεξεργάστηκε ομάδα στην οποία συμμετείχε και ο Λέμκιν, ήταν έτοιμο το 1948 και ο ΟΗΕ ψηφίζει στη Γενική Συνέλευσή του την ίδια χρονιά, τη συνθήκη για την πρόληψη και τιμωρία του εγκλήματος της Γενοκτονίας, η οποία αποτελείται από 19 άρθρα. Η Γενοκτονία, σύμφωνα με τη Συνθήκη, αφορά ένα έγκλημα που αποβλέπει στη συστηματική, με βίαια ως επί το πλείστον μέσα, επιδιωκόμενη εξόντωση ολόκληρης φυλής ή τμήματος αυτής σε ορισμένο τόπο και πρόκειται για ένα έγκλημα, το οποίο δεν έχει συνάρτηση με πολεμικές συγκρούσεις. Είναι η καταστροφή ενός έθνους ή μιας εθνικής ομάδας, ένα συντονισμένο σχέδιο που τείνει να καταστρέψει τα θεμέλια της ζωής των εθνικών ομάδων, με στόχο να εξοντωθούν.
Η Γενοκτονία έχει τη βάση της σε διάφορες θεωρίες ή θεωρήσεις. Ρατσιστικές, εθνικές, κοινωνικές, πολιτισμικές, οικονομικές. Αυτά τα ζητήματα τα συναντούμε σε διάφορες περιπτώσεις και σε διάφορες χρονικές στιγμές, δίνοντας το άλλοθι και τη νομιμοποίηση σε αυταρχικά καθεστώτα ή σε πληθυσμιακές ομάδες να εξοντώσουν τους αντιπάλους τους.
Ο κυριότερος λόγος ήταν χωρίς αμφιβολία τα εθνικιστικά αισθήματα, που ενισχύθηκαν μετά το 1908 από τους Νεότουρκους και οπωσδήποτε μετά την επικράτηση του Μουσταφά Κεμάλ, ενώ δεν πρέπει να παραβλεφθούν οι ρατσιστικές θεωρίες που αναπτύχθηκαν από τα δύο αυτά εθνικιστικά κινήματα. Ετσι οι Ελληνες ήταν τα μιάσματα τα οποία έπρεπε να αποβληθούν από το οθωμανικό κράτος. Η Γενοκτονία ήταν η Τελική Λύση!
Οι μηχανισμοί της Τουρκίας και οι υποστηρικτές της σε όλον τον κόσμο εφευρίσκουν διάφορα σενάρια προκειμένου να δικαιολογήσουν τις μαζικές εκτοπίσεις και τελικώς τις μαζικές δολοφονίες ενάντια στους Έλληνες καθώς και τους Αρμένιους και τους Ασσύριους. Να δικαιολογηθούν τα εγκλήματα που στοίχισαν τη ζωή σε εκατομμύρια ανθρώπους!
Η περίοδος της σιωπής
Είναι πιστεύω αποδεκτό ότι αυτό το ιδιαίτερης αξίας κομμάτι του Ελληνισμού που ζούσε στην ενιαία Θράκη, στη Μικρά Ασία, στον Πόντο και στην Καππαδοκία, στην Κωνσταντινούπολη, τις Θρακικές Σποράδες (νησιά Ιμβρος και Τένεδος) μπήκε στο περιθώριο αμέσως μετά τη Γενοκτονία από τους Νεότουρκους και τους Κεμαλικούς και την έλευσή του ως ακρωτηριασμένο σώμα στον ελλαδικό χώρο. Στην Ελλάδα, το προσφυγικό στοιχείο αντιμετωπίστηκε σε γενικές γραμμές σαν ξένο, που ήλθε στην Ελλάδα προκειμένου να διαταράξει πολιτικές, οικονομικές, κοινωνικές και άλλες ισορροπίες, και τέθηκε στο παρασκήνιο. Το ίδιο έγινε και από τους πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν εκτός Ελλάδος, όπου και εκεί υπήρξε η ίδια «συνωμοσία» σιωπής. Οπως έγραψε εύστοχα ο Αλεξάντερ Σολτζενίτσιν «να ξεχάσουμε για να μη μας βγει το μάτι», «αλλά αν δεν θυμόμαστε θα μας βγουν και τα δύο»!
Στο χώρο της παιδείας, της εκπαίδευσης όταν το ζήτημα του Ελληνισμού της Ανατολής δεν ήταν «εκτός ύλης», παρουσιαζόταν με οπτική ελλειμματική, αποσπασματική, ακόμη και με αναφορές που επιεικώς χαρακτηρίζονται ως ύβρεις, έναντι τεθνεώτων και ζωντανών.
Η επανάσταση της μνήμης
Ο κύκλος της λήθης, της συνειδητής παραχάραξης και αποσιώπησης των γεγονότων συνεχίστηκε μέχρι τη δεκαετία του 1990, όταν οι Θρακιώτες, οι Πόντιοι, οι Ιωνες, οι Καππαδόκες, οι Κωνσταντινουπολίτες, Ιμβριοι, Τενέδιοι κατανόησαν ότι δεν μπορούσε να κινηθεί ένας σύγχρονος άνθρωπος μόνο με ένα μέρος της ιστορίας του. Δεν έφτανε για να ζήσει μόνο με αυτό.
Η ανάδειξη της κυριότερης αιτίας για τη διακοπή συνέχειας του Ελληνισμού που ζούσε στο οθωμανικό κράτος, της Γενοκτονίας, ήταν η αρχή για ένα νέο κύκλο διεκδίκησης. Οι Ελληνες πέρασαν στο στάδιο της αυτογνωσίας στη δεκαετία του 1980 και στις αρχές του 1990, όταν διοργάνωσαν τα παγκόσμια συνέδρια, τα οποία εκτός των άλλων ανέδειξαν πτυχές του μαζικού διωγμού των προγόνων τους.
Η ανάδειξη της Γενοκτονίας από τον αείμνηστο Μιχάλη Χαραλαμπίδη, οδήγησε στα σχετικά νομοσχέδια αναγνώρισης από την ελληνική πολιτεία, η οποία βεβαίως δεν μπόρεσε να αποδεσμευτεί από πολιτικές και λογικές και να κινηθεί και στην ουσία των νόμων αναγνώρισης της Γενοκτονίας και σε πρωτοβουλίες για τη διεθνοποίηση του μαζικού εγκλήματος. Το κενό αυτό κάλυψαν συλλογικές πρωτοβουλίες Ελλήνων στο εξωτερικό και διανοούμενοι, όπως ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης, έχοντας πρακτικά αποτελέσματα με αναγνωρίσεις από ξένα Κοινοβούλια και παρεμβάσεις σε διεθνείς οργανισμούς.
Ετσι, με δεδομένη την απουσία της Ελλάδας από τον αγώνα αναγνώρισης, μέχρι σήμερα, τη Γενοκτονία των Ελλήνων έχει αναγνωρίσει η Βουλή των Αντιπροσώπων της Κυπριακής Δημοκρατίας, η Βουλή της Σουηδίας και της Αρμενίας και διάφοροι φορείς των ΗΠΑ, του Καναδά, της Ιταλίας. Επίσης, η Βουλή της Νότιας Αυστραλίας και η Βουλή της Νέας Νότιας Ουαλίας, ενώ την υπόθεση έχει απασχολήσει το Οικονομικό και Κοινωνικό Συμβούλιο του ΟΗΕ και ο Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη, η Επιτροπή Ευρωπαϊκών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (5 Σεπτεμβρίου 2006).
Επίσης τον Δεκέμβριο του 2007, η Διεθνής Ενωση Ακαδημαϊκών για τη Μελέτη των Γενοκτονιών αναγνώρισε με ψήφισμά της τη Γενοκτονία των Ασσυρίων και των Ελλήνων στο διάστημα 1914-1923, ψήφισμα στο οποίο κατέληξε μετά από ψηφοφορία μεταξύ των μελών της.
Για τον Μιχάλη Χαραλαμπίδη
Ολοι πλέον συμφωνούν ότι χωρίς τον Μιχάλη Χαραλαμπίδη δεν θα υπήρχε καμία αναφορά, καμία σοβαρή και δυναμική προσπάθεια για τη Γενοκτονία του Ελληνισμού της καθ’ ημάς Ανατολής, δεν θα υπήρχε μνήμη, βασικό σημείο της ολοκληρωμένης ανθρώπινης ύπαρξης.
Ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης αποτέλεσε τον πολιτικό, τον συγγραφέα, τον άνθρωπο, τον οικουμενικό Έλληνα ο οποίος αγωνίστηκε όσο κανένας άλλος για την ανάδειξη της Γενοκτονίας, για αυτό που ονόμασε τουρκικό πρόβλημα. Ένα πρόβλημα, ένα εγκληματικό καθεστώς που συνεχίζει να αρνείται την ευθύνη του για τη Γενοκτονία εναντίον των Ελλήνων, αλλά και των Αρμενίων, Ασσυρίων και Κούρδων και γεννά μεταστάσεις στη Συρία, στην Κύπρο, στο Αιγαίο, στη Θράκη. Σήμερα αλλά και από εδώ και πέρα καθήκον και χρέος μας είναι η συνέχιση του σπουδαίου έργου και αγώνα του! Για τη Δικαιοσύνη, τη Μνήμη, την Αναγνώριση, για την Ελευθερία των λαών, για τον Ελληνισμό!
 |  |
Μιχάλης Χαραλαμπίδης (1951-2024) - Η φωνή της μνήμης και του αγώνα «Είναι να θαυμάζει κανείς τους Αρμένιους για την επιμονή τους στον αγώνα για την αναγνώριση του εγκλήματος της Γενοκτονίας. Δεν θα μπορούσε να συμπεριφερθεί διαφορετικά ένας αρχαίος λαός με βαθιές ρίζες στην ιστορία της περιοχής».1 O Μιχάλης Χαραλαμπίδης γεννήθηκε το 1951 στην Αλεξανδρούπολη από γονείς πρόσφυγες από τη Σάντα του Πόντου, οι οποίοι κατέφυγαν στη Θράκη, και ειδικότερα στο Αετοχώρι Αλεξανδρούπολης, μετά από τη Γενοκτονία που υπέστη ο ελληνισμός από τους Νεότουρκους και τους Κεμαλικούς. Η γιαγιά του Ελένη ήταν μία από τις επτά γυναίκες-μητέρες που τον Σεπτέμβριο του 1921 έδωσαν τα παιδιά τους στους αντάρτες της Σάντας, οι οποίοι τα έσφαξαν, αφού το κλάμα τους πρόδιδε τη θέση της ομάδας ενώ καταδιωκόταν από τους Τούρκους.2 Αυτό τον σημάδεψε σε όλη του τη ζωή, όπως και το ότι πήρε το όνομά του από τον γιο της γιαγιάς του Ελένης, ο οποίος σε ηλικία 18 ετών συνελήφθη από τους Τούρκους και δεν γύρισε ποτέ από τα τάγματα εργασίας. |
Δέκα χρόνια πριν
ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΟ ΝΤΑΧΑΟΥ
ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΦΟΡΗΣ ΠΕΤΑΛΙΔΗΣ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΕΦΗ ΑΓΙΑΝΝΙΔΟΥ
Το κολαστήριο του Νταχάου, επισκέφθηκαν σε ένα προσκύνημα μνήμης, εκατοντάδες απόγονοι των Ελλήνων του Πόντου, που ζουν στη Γερμανία, με πρωτοβουλία των ποντιακών συλλόγων της Βάδυς Βυδεμβέργης, θέλοντας να υπενθυμίσουν στην πολιτισμένη ανθρωπότητα, πως αυτά που έγιναν στο Νταχάου από τον Χίτλερ και τον Ναζισμό, τα υπέστησαν οι πρόγονοί τους από τον Κεμαλισμό. Οι αφηγήσεις από τους ξεναγούς για τα όσα υπέστησαν οι κρατούμενοι στο Νταχάου και οι τρόποι θανάτωσης των 40.000 κρατουμένων, ξυπνούσαν μνήμες από τις αφηγήσεις του παππού και της γιαγιάς (της Καλομάνας στα ποντιακά), γιατί ήταν οι ίδιοι τρόποι με τους οποίους οι Νεότουρκοι και οι Κεμαλικοί, πραγματοποίησαν την γενοκτονία σε βάρος των Ελλήνων του Πόντου. Γιατί ο Χίτλερ ήταν ο μαθητής του Κεμάλ πασά, ο οποίος μαζί με τον αιμοσταγή συνεργάτη του, τον Τοπάλ Οσμάν, εφάρμοσαν σε βάρος των ανθρώπων, όλες τις απάνθρωπες μεθόδους.
Το απάνθρωπο σύνθημα των Ναζί στο στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Νταχάου, "Η εργασία απελευθερώνει"
Εκατοντάδες απόγονοι των γενοκτονημένων προσφύγων Ελλήνων του Πόντου, ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα των πρωτοβάθμιων σωματείων της Βάδυς Βυδεμβέργης, αλλά και από την περιοχή του Μονάχου και του Νταχάου, και βρέθηκαν στο κολαστήριο του Νταχάου να καταθέσουν ένα δάφνινο στεφάνι, στο οποίο είχαν γράψει στα γερμανικά τις λέξεις «Η Μνήμη σας, ο Ανθρωπισμός μας», δείχνοντας με αυτόν τον συμβολικό τρόπο, πως ο ελληνισμός του Πόντου δεν ξεχνά, και θα αγωνίζεται να επικρατήσει η δικαίωση και η ειρήνη σε όλον τον κόσμο.
Το μνημείο των θυμάτων του Νταχάου
Και μαζί με τους απογόνους των γενοκτονημένων προσφύγων ήταν και ο Ταμέρ Τσιλιγκίρ, ένας Τούρκος πολίτης, ο οποίος γαλουχήθηκε με τον τούρκικο εθνικισμό να θεωρεί τους Έλληνες ως τους μεγαλύτερους εχθρούς του τουρκικού έθνους και όταν ενηλικιώθηκε, έψαξε και έμαθε πως είναι και αυτός Έλληνας στην καταγωγή από τη Λιβερά του Πόντου, και έκτοτε πέρασε 12 χρόνια στις τουρκικές φυλακές γιατί δήλωσε πως είναι Έλληνας και έψαξε μαζί με άλλους Τούρκους δημοκράτες, την γενοκτονία που έκαναν οι Τούρκοι σε βάρος των Ελλήνων του Πόντου και τα ντοκουμέντα αυτά τα εξέδωσε σε βιβλίο. Και μαζί τους ήταν και ο Αλί Ερντέμ, ο Τούρκος πολίτης που ζει στη Φραγκφούρτη, που για 16 χρόνων δεν μπορούσε να γυρίσει στην Τουρκία ως ανεπιθύμητος, ο οποίος αγωνίζεται για τα δικαιώματα των αυτόχρονων λαών της Μικράς Ασίας, και την αναγνώριση της γενοκτονίας, και η Ντεβρίμ Καβάλι, τραγουδίστρια που ζει στην περιοχή της Στουτγάρδης, πολίτης της Τουρκίας, με κουρδικές και αρμενικές ρίζες.
Οι απόγονοι των Ελλήνων του Πόντου, που ζουν στη Γερμανία, πέρασαν την πύλη του στρατοπέδου του Νταχάου, το μεσημέρι της Κυριακής 29 Οκτωβρίου 2017, υπό καταρρακτώδη βροχή και κατευθύνθηκαν στο μνημείο, όπου προπορεύονταν με δάφνινο στεφάνι τέσσερις μαυροφορεμένες κοπέλες.
Ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης, εκφωνεί την ομιλία του μποστά από το μνημείο στο Νταχάου
Λίγο πριν την κατάθεση στεφάνου, σύντομη ομιλία εκφώνησε ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης, εμπνευστής αυτής της ιδέας, και πρωτοπόρος στην διεκδίκηση της γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου, ο οποίος είπε: «Η ονομαζόμενη τουρκική πολιτεία επιμένει να είναι δομημένη επάνω στο διαρκές έγκλημα» και «εξάλλου τα αμάραντα δεν μαραίνονται».
Είπε ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης: «Η ιστορία θα γράψει για την επίσκεψή σας αυτή. Είναι η δικαίωση ενός μεγάλου Τραπεζούντιου του Βησσαρίωνα. Εμείς πήραμε τον δικό του δρόμο. Πρώτος σταθμός το Χαϊδάρι. Εκεί εκτέλεσαν οι Ναζί με άλλους Έλληνες τον Οράτιο Κυριλλίδη από τον Πόντο. Το Χαϊδάρι επέλεξα για να εξηγήσω τί είναι η 19η Μαΐου, το 1990. Οι επόμενοι σταθμοί, η Νυρεμβέργη, το Μεσόβουνο και οι Πύργοι στην Μακεδονία, το Νταχάου της Βαυαρίας σήμερα.
Όταν χρόνια πριν άρχισα αυτόν τον ευγενή αγώνα για την αξιοπρέπεια και τον αυτοσεβασμό μας μου έλεγαν να ξεχάσουμε. Να θυμηθούμε για να ξεχάσουμε απαντούσα. Γιατί η μνήμη είναι ζωή, προστασία της ζωής, τροφοδότρια του ανθρωπισμού. Ενώ η λήθη είναι θάνατος, η επιστροφή στην βαρβαρότητα. Γιατί όταν αντικρίζεις τον απανθρωπισμό, διατηρείς και τροφοδοτείς τον ανθρωπισμό σου. Αυτό είναι το Νταχάου. Ένας τόπος θανάτου που μεταβλήθηκε σε έναν τόπο ζωής.
Επάνω σε αυτήν την απελευθερωτική μνήμη, την κριτική του βάρβαρου παρελθόντος οικοδομήθηκε η νέα γερμανική πολιτεία μετά το έγκλημα ενάντια στην ανθρωπότητα.
Το ελληνικό διαρκές ολοκαύτωμα, η Ποντιακή γενοκτονία στερείται των δικών της τόπων μνήμης.
Η ονομαζόμενη τουρκική πολιτεία επιμένει να είναι δομημένη επάνω στο διαρκές έγκλημα. Επάνω στους άταφους νεκρούς. Να τιμά τους εγκληματίες και τον θάνατο. Να ζει, να ανακυκλώνεται μέσα στο αίμα. Αυτό όμως είναι το πεδίο του δικού της θανάτου.
Οι άταφοι νεκροί μας, τα θύματα του κεμαλισμού, του κεμαλοϊσλαμισμού ζητούν τους δικούς τους τόπους και χρόνους μνήμης. Τους αφιερώσαμε τους χρόνους μνήμης την 19η Μαΐου. Έχουμε χρέος να τους δώσουμε τους τόπους της μνήμης τους. Να μεταβάλουμε τους δικούς τους τόπους θανάτου σε τόπους ζωής. Ο δικός μας δρόμος δεν σταματά στο Νταχάου, στο Άουσβιτς. Συνεχίζεται στη Σάντα, στη Μπάφρα, στην Σαμψούντα, την Τρίπολη, την Κερασούντα, την Μερζιφούντα. Το Τσεβισλίκ στην Ματσούκα, νότια της Τραπεζούντας. Οι νεκροί μας θέλουν το δικό τους ΣΗΜΑ. Για τους Έλληνες το σήμα είναι η συνέχεια της ζωής. Αν πάτε την Κυριακή του Θωμά στα Σούρμενα στην Αττική, θα το καταλάβετε. Θα δείτε την συνομιλία με τους νεκρούς.
Γι’ αυτούς όταν πηγαίνετε στην Ματσούκα, το Τσεβισλίκ θα αφήνετε τα χαρακτηριστικά για εμάς και όλους τους Έλληνες αμάραντα. Όπως αυτά που κρατώ. Μου τα έφεραν από την Σάντα. Θα τα πάω, θα τα επιστρέψω εγώ μια μέρα. Είναι κοντά αυτή η στιγμή. Εξάλλου τα αμάραντα δεν μαραίνονται, είτε είναι από τα Κύθηρα είτε από τον Πόντο.
Το Τσεβισλίκ ήταν χειρότερο του Νταχάου. Και οι ένοχοι για το Τσεβισλίκ είναι πολλοί στη Δύση και στην Ανατολή», κατέληξε ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης.
Στη συνέχεια έγινε η κατάθεση στεφάνου από τις τέσσερις μαυροφορεμένες κοπέλες, και όλοι οι συμμετέχοντες στην εκδήλωση άφησαν ένα λουλούδι, ένα τριαντάφυλλο, ένα γαρύφαλο, στη μνήμη των χιλιάδων νεκρών του κολαστηρίου του Νταχάου, αλλά και των άλλων στρατοπέδων που υπήρξαν θύματα, και στη μνήμη των δικών τους γενοκτονημένων προγόνων, που με άδικο τρόπο τους σκότωσαν οι Τούρκοι εθνικιστές.
